Ebeveynlikte en çok konuşulan ama en az anlaşılan kavramlardan biri tutarlılık. Çoğu zaman katı olmakla, kuralcı olmakla ya da çocuğu zorlamakla karıştırılıyor. Oysa tutarlılık, sertlik değildir. Aynı şekilde mükemmel ebeveynlik de değildir. Tutarlılık, çocuğun dünyasını öngörülebilir kılmaktır.
Çocuklar sınırları test eder. Bu bir problem değil, gelişimin doğal bir parçasıdır. Ancak sınırların her gün, her ruh haline ve her ortama göre değiştiği bir dünyada çocuk kendini güvende hissedemez. Güvensizlik de davranış sorunlarını beraberinde getirir.
Tutarsızlık Çocukta Ne Yaratır?
Bir gün izin verilen bir şeye ertesi gün sert tepki gösterildiğinde, çocuk neye göre davranacağını bilemez. Bugün gülen ebeveynin yarın aynı davranışa öfkelenmesi, çocuk için kafa karıştırıcıdır.
Bu durumda çocuk iki yoldan birini seçer. Ya sürekli sınırları zorlar ya da tamamen geri çekilir. Her iki durumda da aslında verdiği mesaj aynıdır: “Ne yaparsam güvende olurum, bilmiyorum.”
Tutarsızlık; öfke nöbetlerini, inadı, ağlama krizlerini ve güç savaşlarını artırır. Çocuk kötü olduğu için değil, ortam belirsiz olduğu için zorlanır.
Tutarlılık Nedir, Ne Değildir?
Tutarlı ebeveyn olmak her şeye “hayır” demek değildir. Aynı şekilde her şeye “evet” demek de değildir. Tutarlılık, bugün geçerli olan kuralın yarın da geçerli olmasıdır.
Kuralların açıklanabilir, yaşa uygun ve uygulanabilir olması gerekir. Bir ebeveyn kendi koyduğu sınırı bile takip edemiyorsa, çocuktan bunu beklemek gerçekçi değildir.
Tutarlılık aynı zamanda duygusal bir duruştur. Ebeveyn sakin olduğunda kural var, yorgunken yok, sinirliyken sertleşiyorsa çocuk kuralı değil, ruh halini okumayı öğrenir.
En Sık Yapılan Hatalar
En yaygın hatalardan biri, çocuğun ağlamasına dayanamayıp karardan vazgeçmektir. Bu, kısa vadede rahatlatıcı görünür ama uzun vadede çocuğa şu mesajı verir: “Biraz daha zorlarsem değişir.”
Bir diğer hata ise iki ebeveynin farklı tutumlar sergilemesidir. Biri sınır koyarken diğeri geri çekildiğinde çocuk kime uyacağını şaşırır. Bu durum ebeveynler arasında güç savaşına, çocukta ise güvensizliğe yol açar.
Tutarlılık Nasıl İnşa Edilir?
Tutarlılık büyük kararlarla değil, küçük adımlarla kurulur. Önce hangi konularda sınır koyulacağı netleşmelidir. Her şeye sınır koymaya çalışmak sürdürülebilir değildir.
Çocuğa sınır koyarken dil önemlidir. Uzun açıklamalara gerek yoktur. Kısa, net ve sakin bir ifade yeterlidir. Çocuk tepki verdiğinde geri adım atmamak, ama duygusunu da yok saymamak gerekir.
“Buna izin veremem” demek mümkündür ve ilişkiyi bozmaz. İlişkiyi bozan şey, kararsızlıktır.
Son Söz Yerine
Tutarlı ebeveyn olmak çocuğu mutlu etmek değildir. Çocuğu güvende hissettirmektir. Güvende hisseden çocuk, sınırları daha az zorlar, duygularını daha rahat düzenler ve ilişkide kalabilir.
Ebeveynlik mükemmel olmayı değil, farkında olmayı gerektirir. Her hata telafi edilebilir. Ama belirsizlik çocuk için en zor yüklerden biridir.
Çocuklar sınırları sevdikleri için değil, ihtiyaç duydukları için isterler. Ve o sınırı tutarlı bir yetişkinin koymasına ihtiyaçları vardır.

